II. Danışma Kurulu Toplantısı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ARI  VE ARI ÜRÜNLERİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (HARÜM)’NİN II. GENEL KURUL TOPLANTI

RAPORU

 

HARÜM’ÜN  II. Danışma Kurul Toplantısı, 24.12.2004 Cuma günü, saat 14.30’da Biyoloji Bölümü Altan Günalp Salonu’nda yapılmıştır.

 

madde işareti Açılış konuşmasını merkez müdürü Prof. Dr. Kadriye Sorkun yapmıştır. Sorkun ilk olarak çeşitli nedenlerle yıllık toplantıya katılamayanları (Prof. Dr. Ali Fuat Kalyoncu, Prof. Dr. Aykut Kence, Prof. Dr. Bekir Salih, Prof. Dr. Neşe Çağatay, Tarım Bakanlığı Temsilcisi, Türkiye Kalkınma Vakfı (TKV) Temsilcisi, Anadolu Arıcılar Birliği Temsilcisi ve Uludağ Arıcılar Birliği Temsilcisi) söyledikten sonra, HARÜM’ün 2003-2004 yılı faaliyet raporu sunmaya şu başlıklar altında başlamıştır.

 

Projeler

HARÜM kapsamında çeşitli projeler yürütülmektedir. İlki Hormonsuz Domates Üretimi projesi olup bu proje Mayıs 2004’te başlamış ve halen devam etmektedir.

 

Bir diğeri ise “Arı Ürünleri ve Arı Hastalıkları Araştırma, Geliştirme ve Uygulama Projesi”dir. Bu proje kapsamında GC-MS, Karl Fischer, Kjedahl gibi aletler alınmış ve ilgili çalışmalar yapılmaya başlanmıştır.

 

Bunların yanı sıra arı ürünlerinin ne kadar alerjik olduğuna ilişki bir çalışma Prof. Dr. Ali Fuat Kalyoncu ile başlatılmıştır. Bunun için ilk olarak, arı ürünlerini en çok kullanan kişiler olan arıcılara alerji ile ilgili anketler hazırlanmıştı ve bugüne kadar yaklaşık 600 arıcıyla bu anketler yapılmıştır. Bu sayı 2000-3000’e ulaştırılana kadar çalışmalar devam edecektir.

 

Prof. Dr. Dürdane Kolankaya ile “Balarısı Olan Polenin Memelilerdeki Etkilerinin İncelenmesi” projesi gerçekleştirilmiştir.

 

Prof. Dr. Ayhan Temiz ile arı ürünlerinin antibiyotikler ile ilişkisinin araştırılması çalışmasına başlanmıştır.

 

Prof. Dr. Nevin Keskin ile arı hastalıkları konusundaki analizler ve Prof. Dr. Bekir Salih ile arı ürünlerinin kimyasal analizleri devam etmektedir.

 

Kitaplar

 

“Türkiye’nin Nektarlı Bitkileri ve Polenleri” başlıklı yaklaşık 350 sayfa olan kitap hazırlanarak Merkez adına basılması talebi ile Rektörlüğe başvuruda bulunulmuş ve basıma kabul edildiği Sayın Rektör Prof. Dr. Tunçalp Özgen tarafından bildirilmiştir.

 

Ulusal Rekabet Araştırmaları Kurumu (URAK) ve GAP idaresi Başkanlığı ile birlikte “Organik Tarım Kitabı” adı altında çok geniş kapsamlı ve katılımlı bir kitap hazırlanmaktadır. Bu bağlamda “Organik Bal Üretimi ve Uygulamaları” adlı bölümün hazırlanması Prof. Dr. Kadriye Sorkun’a teklif edilmiş ve ilgili çalışmalar başlatılmıştır.

 

Sonuç olarak bir tam kitap bir de bir kitabın bir bölümü HARÜM adına basılacaktır.

 

Analizler 

 

Balda ve balmumunda bulunan naftalin sorunu analizi ciddi olarak merkezin gündemindedir. Bunun yanı sıra balda elektrik iletkenliğinin analizi, Kimya Bölümü ile ortak çalışılarak yapılmaya başlanmıştır.

 

Eğitim

 

Muğla Arıcılar Birliği’nin Avrupa Birliği’ne teklif ettiği Arıcı ve Teknisyen eğitimi programı kapsamında yönetim kurulunun tam katılımı ile Merkez adına bir eğitim programı hazırlanmış ve proje destek almıştır. 7-11 Şubat 2005’te teorik bölümü Muğla’da, laboratuar bölümü ise Ankara Beytepe’de yapılacak olan bir eğitim çalışması başlatılacaktır. En az ortaokul mezunu koşulu olan, 300 arıcıya 4 gün süreyle eğitim verilecektir. Daha sonra da 10 kişilik teknik grup Ankara’ya gelerek laboratuar eğitimi alacaktır.

 

Çalışmalar

 

Tarım ve Köy işleri Bakanlığı ile Türkiye Arı Yetiştiricileri Merkez Birliği’nin 2 Aralık 2004’te Ankara’da düzenlediği sempozyumda “Balın Öyküsü” ve “Balın Antioksidant Özelliği” konulu iki tebliğ yönetim kurulu üyeleri (Prof. Dr. Kadriye Sorkun ve Prof. Dr. Dürdane Kolankaya) tarafından sunulmuştur.

 

TRT 3’de yayınlanan “Bu Toprağın Sesi” programına birçok kez katılan Prof. Dr. Kadriye Sorkun tarafından halkın eğitim programına destek verilmiştir.

 

Diğer Üniversiteler ile İşbirliği

 

Başkent Üniversitesi “Arıcılık ve Bıldırcın Ünitesi” ile arı ürünlerinin kullanımı ile ilgili bazı ön çalışmalar başlatmıştır.

Gülhane Askeri Tıp Akademisi (GATA) ile arı ürünleri üzerine bazı çalışmalar devam etmektedir.

Sorkun sunumunu tamamladıktan sonra merkez müdür yardımcısı

Dr. Murat Aytekin söz almış ve “Hacettepe Üniversitesi’nde Hormonsuz Domates Üretimi” başlıklı bir power point sunusu yapmıştır. Bu sunuda projenin amaçları, seranın ve kullanılan Bombus arısının tanıtılması gibi konulara değinilmiştir. Bu konuda verilen bilgiler kısaca şöyledir :

Beytepe’de 21 Haziran 2004’te resmen hizmete açılan sera, 585 mlik alana kurulmuştur ve Hollanda kökenli Antalya’dan getirilen Bombus terrestris türü ile tozlaşma sağlanmıştır. Domates tohumları mart ayında ekilmiş ve domates çiçekleri %50 oranında açtığında Bombus arıları seraya konulmuştur. Domatesin yanı sıra seranın küçük bir bölümüne de çilek, dere otu, biber vb. ürünler de ekilmiştir. Temmuz ayında, olgunlaşan domatesler toplanmış ve kasalara konulmuştur. 2004 yılında seradan  toplam 12 ton domates elde edilmiştir. Bunun 6 tonu sembolik fiyatla personele satılmış ve geri kalan 6 tonu  çürütme ve tohum vb. gibi bilimsel çalışmalar için materyal olarak kullanılmıştır. Bu projeye, basın çok ilgi göstermiş ve bu konuda birkaç gazetede ve TV kanalında haberler çıkmıştır.

 

 

 

madde işareti Sorkun’un  ve Aytekin’in sunumu tamamladıktan sonra danışma kurulu üyeleri çeşitli konularda söz alarak fikirlerini açıklamışlardır.

Soru 1 : Prof. Dr.Temiz; GDO(genetiği değiştirilmiş organizmalar) bitkiler olarak soya fasulyesi ve mısır örnek olarak verilebilir fakat domates GDO değil, hibrit değil midir?

Cevap 1 : Dr. Aytekin domatesin şu anda GDO ürünü olmadığını fakat ABD’nin GDO ürünü olarak domatesin ruhsatını aldığını söylemiştir. Özellikle domates, mısır ve soyaya göre ülkemizde çok tüketilen bir besin maddesi olduğu için, GDO olarak ülkemize girmesi domatesin yok olması demek olduğunu belirtmiştir. Bu nedenle şimdiden tedbirinin alınması gerektiğini söylemiştir.

 

Soru 2 : Prof. Dr.Temiz; neden Ayaş domatesi serada yetiştirilmemektedir?

Cevap 2 : Dr. Aytekin İzmir’de bir ekibin Ayaş domatesini sera koşullarında yetiştirmeye çalıştığını söylemiştir.

 

Soru 3 : TEMA Vakfı Üyesi Ahmet İnci, Muğla Arıcılar Birliği AB eğitim projesi hakkında bilgi verilmesini istemiştir.

Cevap 3 : Prof. Dr.Sorkun, Türkiye’nin Nektarlı Bitkileri, arı ürünleri, arı hastalıkları, pestisit kullanımı, arı ürünlerinin kimyasal analizi gibi konularda arıcılara eğitim verileceğini söylemiş ve bu bağlamda arıcıların kaliteli ürünler oluşturmasının ve sahteciliğin ortadan kalkmasının amaçlandığını belirtmiştir.

Soru 4 : Prof. Dr.Temiz; bu AB projesi 6. çerçevede midir?

Cevap 4 : Prof. Dr. Sorkun ,bu projenin 6. çerçeve kapsamında olmadığını, Muğla Arıcılar Birliği’nin bu projeyi  hazırladığını belirtmiştir. AB’nin eğitim amaçlı olarak destek projeleri verdiği söylenmiştir.

 

Soru 5 : TEMA Vakfı Üyesi Ahmet İnci, Muğla Arıcılar Birliği’ne verilen eğitimde arı yetiştiriciliği konusu da olacak mı? ve bal ihracatının açılmasına bu proje yardımcı olacak mı?

Cevap 5 : Prof. Dr.Sorkun bu eğitim programında bu konunun olmadığını söylemiştir. Bu projede 300 arıcıya eğitim verileceğini ve ileride o bölgede tam donanımlı bir laboratuarın kurulacağını belirtmiştir. Bu sayede hem analizlerin yapılacağını hem de yüksek lisanslı, doktoralı öğrencilerin orada çalışabileceği ifade etmiştir.

 

Öneri 1: Prof. Dr. Ayşe Boşgelmez, sahte propolis pazarlayanların insanlara duyurulması gerektiğini, bunun içinde üretim iznini veren yere şikayetin yapılmasını belirtmiştir. 

 

Soru 6 : Prof. Dr.Boşgelmez, insan sağlığına hizmet eden polen, şişeler halinde satışa sunulabilecek mi?

Cevap 6 : Prof. Dr.Sorkun, Araş. Gör. Aslı Özkök’ün bu konuda bir tez çalışması yaptığını ve bu çalışmada polenlerin çeşitli özelliklerine bakıldığını söylemiştir. Örneğin bu çalışmada Cistus polenlerinin nişastasının fazla olduğu bulunmuştur ve nişasta diyeti olan kişilerin bu poleni yememesi gerektiğini belirtmiştir. Ayrıca Teknokent’te yürütülen projede 100 kovanda polen üretiminin olacağını ve bu polenlerle çeşitli çalışmaların yapılacağını söylemiştir.

Cevap 6 : Prof. Dr.Kolankaya bu konuda şunları söylemiştir : Sıçanlara proje kapsamında polenler yem ile birebir oranında karıştırılarak yedirilmiştir ve bu farelerin tüylerinin daha parlak olduğu, hemoglobin düzeyinin, androjenik etkinin ve immün aktivatörün yüksek olduğu gözlenmiştir. Ayrıca arı polenleri, rüzgarla yayılan alerjen polenler gibi alerjik değildir. Çünkü içeriğinde alerjiyi önleyici quercetin maddesi bulunmaktadır.

 

Öneri 2 : Prof. Dr.Yurttagül, Ulusal Besin Tüketim Araştırması’nın yaklaşık 11 000 hanede yapılacağını ve arı ürünlerinin tüketim oranının da bu araştırmaya eklenebileceğini söylemiştir.

 

Öneri 3 : TEMA Vakfı Üyesi Ahmet İnci, HARÜM’ün arı ürünleri konusunda ihtisaslaşmış bir laboratuar kurması gerektiğini söylemiştir.

 

Öneri 4 : Prof. Dr.Sorkun Ahmet İnci’nin önerisine katılmıştır ve bu konuda çalışmaların sürdüğünü, 5 yıl önceki nokta ile şimdiki gelinen noktanın çok farklı olduğunu ve gelişmelerin devam edeceğini söylemiştir. Ege İhracatçılar Birliği Başkanı’nın C-13 aleti ile bakılmış 5 bal örneğini analiz için getirdiğini ve bu analiz sonuçlarının kendi laboratuar analizleri ile tuttuğunu söylemiştir.

 

Öneri 5 : Prof. Dr.Boşgelmez, alt yapı oluşmadan bir referans laboratuarın oluşturulmasının çok zor olduğunu, HARÜM’ün sabit eleman kadrosunun olması gerektiğini söylemiştir. Bir sonraki toplantıya bu konuda konuşmak üzere Sayın Rektör’ün davet edilmesi gerektiğini belirtmiştir.

 

Öneri 6 : TEMA Vakfı Üyesi Ahmet İnci, 1,5 milyon dolarlık bir laboratuar kurma çalışmalarının olduğunu ve bu konuda işbirliği yapılabileceğini söylemiştir.

 

Öneri 7 : Prof. Dr.Kolankaya ise birkaç senedir, çıkan projeler kapsamında alet alınması konusunda çok sıkıntı çekilmediğini fakat eleman sorununun büyük sıkıntı olduğunu belirtmiştir.

 

Soru 7 : Prof. Dr.Boşgelmez; güneyde Bombus’un kullanıldığı hangi ürünler var?

Cevap 7 : Dr.Aytekin, çilek ve domatesin bombus kullanılarak yetiştirildiğini belirtmiştir.

 

Soru 8 : Prof. Dr.Yurttagül; Bombus arısı neden yetiştirmiyorsunuz da satın alıyorsunuz?

Cevap 8 : Dr.Aytekin, yetiştirmenin mümkün olabileceğini fakat 1 koloninin yeterli olduğunu ve bu 1 koloniyi üretmenin de ekstra zaman ve çalışma gerektirdiğini söylemiştir. Bu nedenle de satın alındığını belirtmiştir.

 

Kapanış : Saat 14.30’da başlayan toplantı, 16.00’da merkez müdürü, Prof. Dr. Kadriye Sorkun’un iyi dilek temennileri ile kapanmıştır.

Web Sayfası Sorumlusu: Prof. Dr. Kadriye SORKUN
Hacettepe Üniversitesi
Arı ve Arı Ürünleri Uygulama ve Araştırma Merkezi (HARUM)
harum@hacettepe.edu.tr
06800 Beytepe Ankara